Al cuntegn
Heidi

Il tudestg svizzer

Tge ch'igl è, pertge che Vus n'al chapis betg malgrà che Vus savais tudestg — e tge idiom che vegn discurrì nua.

Discurrì, betg scrit

Il tudestg svizzer è la lingua discurrida da mintgadi — e quella scritta tranter glieud che sa enconuschan: SMS, WhatsApp, notizias. Tut quai ch'è official vegn scrit en tudestg standard svizzer. Omadus tutgan tar quai, e tgi che sa mo l'in trametta ina giada in messadi en idiom a l'assicuranza.

Nagina ortografia officiala

I n'exista nagina ortografia officiala. Il medem pled vegn scrit different da duas persunas, ed omaduas han raschun. Perquai na di Heidi mai che Vossa scrittira saja fauss — mo co che nus la scrivain.

Betg ina sula lingua

Il tudestg svizzer n'è betg in sul idiom, mabain blers. Las differenzas èn evidentas per in indigen e passan totalmain sper in emprendider. Heidi As emprenda il turitgais e al di, empè da far sco sch'i dess mo in.

Danunder vegn quest messadi?

Tschentai en in messadi che Vus avais survegnì — dal schef, d’ina vischina, dal chat da la classa. Heidi mussa danunder che las furmas vegnan e tge ch’ils pleds signifitgan.

Pertge uschè blers?

La Svizra ha mantegnì ses dialects, entant che la Germania ha per gronda part pers ils siter. Quai n'è betg in cas ni ina dumonda da muntognas: quai dependa da la furmaziun da l'stadi, da la scola e da la radio.

L'entira istorgia →

Ils idioms

Las cunfinas dals idioms na suondan betg las cunfinas dals chantuns — perquai puncts e betg surfatschas. Ils chantuns èn inditgads perquai che Vus savais en tge chantun che Vus essas.

BERNBASELLUZERNST. GALLENAARAUGLARUSSOLOTHURNFREIBURGCHURBRIGZüridütsch
ZüridütschPlanisàAuters idioms

Ils dialects alemannics sa partan en trais gruppas. Ils cunfins n'èn betg chantunals: els èn midadas fonicas che èn restadas en lieus differents.

Bass alemannic

Il nord — en Svizra praticamain be Basilea. Qua è il k a l'entschatta restà k; dapertut auter en la Svizra tudestga è el daventà ch. Quai audan ins il emprim di.

Aut alemannic

L'Altipian e l'ost: Turitg, Berna, Argovia, Soloturn, Son Gagl. La gruppa la pli gronda — quella che ins pensa cun dir «tudestg svizzer».

Autissim alemannic

Las vals alpinas: Vallais, Glaruna, Uri ed Untervalden, las colonias walser. Il pli conservativ ed il pli grev per forestiers, perquai che qua èn restadas furmas veglias ch'èn spariras dapi ditg sin l'Altipian.

Sin omadus mauns da la lingia

Questa regiun sa chatta sin omadus mauns da la lingia e n'appartegna a nagin rom sulet. Nus numnain perquai nagin, empè da tscherner in che para ordinà.

Exercitar