Metoda
La metoda
Heidi è construida sin quai che la perscrutaziun mussa propi, e betg sin quai che sa vender bain sco curs da lingua. Quai maina a intginas decisiuns che paran l'emprim curiusas.
- 01
La trapla ord la quala Heidi Vus tira
Vus emprendais tudestg, Vus turnais a Turitg e Vus constatais che quai na gida betg. A maisa vegn discurrì dialect, Vus na chapis quasi nagut, e damai ch'ins al vesa, mida mintgin polittamain al tudestg standard u a l'englais. Gist l'exposiziun che Vus fiss meglier vegn prendida davent perquai che Vus l'avessas basegns. Heidi è ina funtauna da dialect che na mida betg.
- 02
L'exposiziun surpassa las reglas
En il pli grond studi davart co che las glieud chapescha linguas datiers, contava la pura quantitad d'exposiziun dapli che mintga mesira da distanza linguistica. I na decida betg la gramatica, mabain quant che Vus avais udì. Heidi n'è pia betg ina seria da lecziuns, mabain in lieu nua che arriva cuntinuadamain dialect ver.
- 03
Las reglas tutgan en la pratica, betg avant
Chind, Huus, isch, guet — las reglas da tun èn realas ed utilas. Ma l'unic test net d'ina lecziun avant n'ha mussà nagin effect mesirabel. Quai che funcziunescha percunter cumprovadamain: dir a insatgi sin tge el duai tadlar, gist avant ch'el l'auda danovamain. Heidi mussa pia mintgamai ina regla, adina sper in pled concret.
- 04
Il test è adina ina nova vusch
S'adattar ad ina suletta persuna è simpel e na cumprova nagut. Quai che conta è sche l'emprendì passa ad ina vusch mai udida. Heidi exercitescha pia cun bleras vuschs e controllescha adina cun ina nunenconuschenta.
- 05
Discurrer vegn l'ultim, e quai n'è betg ina mancanza
Creschids cuntanschan darar ina pronunzia sco quella dals indigens en in segund dialect, ed en Svizra pesa quai main che quasi dapertut: chapir il dialect e respunder per tudestg standard è normal e respectà. Heidi na Vus venda pia betg il tadlar sco remedi per Vossa pronunzia — las cumprovas èn flaivlas.
Pertge che quai n'è betg ina bagatella
Furmas bernaisas, basilaisas e da la Svizra orientala èn pleds perfetgamain correct — mo betg qua. Tgi che emprenda il tudestg da Turitg na po, per definiziun, betg udir la differenza. Gist perquai na dastga quella decisiun betg esser tar in model da lingua.
- tüütsch / tütschOstschweiz
- nidOstschweiz→ nöd
- güetBern→ guet
- gäuBern→ gäll
- …öu…Bern
- saiBasel
- ß→ ss
Ina glista fixa da reglas — betg in model linguistic. Ella controllescha mintga lingia che Heidi As mussa. Qua pudais Vus la laschar currer sezs.
Il tudestg da Turitg n'ha nagina ortografia uffiziala. Questa controlla na Vus di mai che Vossa scrittira saja fallida — mo ch'ina furma vegn d'ina autra regiun.
Il ciclus
- 01Vus retschavais insatge che Vus na chapis betg.
- 02Heidi al declera immediatamain — cumplettamain, betg sco engiavinaditsch.
- 03In u dus pleds restan, perquai ch'els èn vegnids declerads cur ch'els fageva basegns.
- 04Ils medems pleds turnan pli tard, en in'autra frasa.
- 05Ina giada Vus als scuntrais ordadora, e Heidi n'è betg là.
L'ultim punct è la finamira. La gronda part dals programs vul che Vus turnais. In product per emprender duess vulair che Vus al avais adina main basegns.
Tge che di la perscrutaziun
Products per emprender linguas rimnan pseudoscienza perquai che «i dat in studi» daventa fitg spert «quai è cumprovà» e lura in product entir. Nus tegnain separà trais chaussas: quai ch'è segir, quai che nus supponain, e quai ch'è simplamain ina decisiun.
Segir
Sin quai ans basain nus.
L'exposiziun surpassa la distanza linguistica.
Sur 1833 taidlunzas e 70 pèrs da linguas contava l'exposiziun a la lingua testada dapli che la distanza lexicala, fonologica u ortografica.
Exercitar cun bleras vuschs è quai che passa a vuschs nunenconuschentas.
Exercitar cun ina suletta vusch po dar meglras resultats gist sin quella vusch e na passa betg. Confermà specificamain per dialects regiunals.
- Lively, Logan & Pisoni 1993. Training Japanese listeners to identify English /r/ and /l/. II: The role of phonetic environment and talker variability. Journal of the Acoustical Society of America 94(3), 1242–1255.
- Clopper & Pisoni 2004. Effects of talker variability on perceptual learning of dialects. Language and Speech 47(3), 207–239.
Dir sin tge tadlar è in ingredient activ, betg in ornament.
Medem material, medem resun: mo il gruppa avisada dal contrast relevant ha emprendì.
Rechattar cun resun surpassa il relegier.
222 studis, 48 478 emprendents; g ≈ 0,50, e 0,54 cun resun cunter 0,37 senza.
Pratica distribuida surpassa la concentrada, e l'avantatg crescha cun il temp.
g ≈ 0,76 immediatamain, g ≈ 1,15 suenter in intervall, sur 48 experiments e 3411 persunas.
Sutstitels gidan — suenter l'emprova da tadlar, betg durant.
Grond effect sin il vocabulari (g ≈ 0,87), apparentamain perquai che il text gida a taglier il flum da tuns en pleds. In text adina visibel daventa ina grutscha.
Exercizi da tadlar meglierescha mo flaivlamain Vossa atgna pronunzia.
d ≈ 0,92 per la perceptziun, d ≈ 0,54 per la producziun, senza correlaziun tranter las duas.
Scriver en dialect è digitalmain normal en Svizra, betg giargun.
Perquai è «scriver sco insatgi da qua» ina cumpetenza vaira e betg in gieu.
Ipotesa
Plausibel, betg testà — e Heidi è l'apparat da mesirar.
Reglas da consonantas predisan forsa meglier l'intelligibilitad che reglas da vocals.
Quai ch'è cumprovà: la distanza fonetica predi l'intelligibilitad meglier che la distanza lexicala. Las cifras precisas cun las qualas questa pagina cumparegliava consonantas e vocals, na vain nus betg pudì verifitgar en ina funtauna accessibla — perquai stat l'asserziun qua e betg sut «Cumprovà». Duas da noss quatter reglas sin la pagina principala èn reglas da vocals, e perquai la scumessa pli flaivla.
Reglas da tun funcziuneschan sco indizi en la pratica er sch'ellas fallan sco lecziun.
L'unic test net da la furma «lecziun» — 50 minutas ollandais-fris — n'ha mussà nagin effect significativ, ed ils auturs sezs avertan da generalisar. Tut la tradiziun europeica da l'intercomprensiun è, tenor ils perscrutaders decisivs, praticamain betg evaluada. Nossa variante è pia quella betg testada. Perquai la mesirain nus.
Ina curta adattaziun meglierescha mesirablamain la comprensiun d'ina vusch nunenconuschenta.
Quai ch'è segir suenter var ina minuta è ina pli gronda spertadad da lavurar — betg dapli pleds chapids. Nus na pretendain pia betg ch'ina minuta Vus fa chapir dapli.
Decisiun
Decisiuns da product che restan gistas era sche l'ipotesa na tegna betg.
- Tadlar avant scriver avant discurrer — motivà da la situaziun linguistica, betg mo da las cumprovas.
- Mesirà enstagl da gamificà. Naginas seriras, nagins puncts.
- La vusch da test è adina ina che Vus n'avais betg udì.
- Registraziuns turitgaisas veras, perquai che mintga corpus turitgais disponibel è licenzià mo per la perscrutaziun.
- Il model na giuditgescha mai ses agen dialect.
Nua che nus ans avain curregì
Questa pagina ha ina giada ditg che la furma «lecziun» da las reglas da tun saja vegnida «testada e n'haja betg funcziunà». In sulet studi da 50 minutas na porta betg quel pais, ed i fascheva parair nossa atgna variante cumprovada, cunquai ch'ella è quella betg testada. Ella ha er ditg ch'i na dettia nagina sintesa vocala tudestg-svizra da cumprar; quai n'è betg pli vair.