Chapir gea — dir sez mai
isch gange, hät gmacht — tge verb auxiliar
La regla
Il passà è adina verb auxiliar plus participi, e l'auxiliar è si u ha. Moviment e midada prendan si: isch gange, isch cho, isch gfahre, isch worde. Uschia er seser e star — isch ghocket, isch gstande —, nua ch'il tudestg da la Germania di «hat gesessen». Quasi tut il rest prenda ha: hät gmacht, hät gseit, hät gschlafe.
Ich bi im Tram ghocket.
Ich bin im Tram gesessen.
Mir sind uf Bern gfahre.
Wir sind nach Bern gefahren.
Si hät lang gschlafe.
Sie hat lange geschlafen.
Nua ch'igl impedescha
Tgi ch'ha emprendì tudestg en Germania stgarpitscha sur seser e star: «Ich bi ghocket», mai «Ich ha ghocket». En il vocabulari mussa la lingia dal passà da mintga verb ses auxiliar.