Über öis
Heidi wird i Züri gmacht, vo Lüüt wo s gliiche Problem gha händ. Mir baued offe — au di Teil wo nöd funktioniert händ.
Wil sehr vill Mensche do de gliich Wäg gönd: Dütsch lerne, häre zügle, und denn feschtstelle, dass de entscheidend Teil vo de Sprach gar nöd gschribe wird. Das isch kei Nischeproblem, sondern d Standarderfahrig i dere Stadt.
Mir händ zerscht gläse, was d Forschig seit, und erscht nachher baut. Drei Befund händ de Plan umgworfe, wo mir süscht umgsetzt hättet. Was mir debii glernt händ, staht uf de Forschigssiite — samt de Stelle, wo mir öis öffentlich händ müesse korrigiere.
Hüt: Verstaa und Antworte uf echte Text, e Antwort vorgläse übercho, und es Verzeichnis, wo am Radio und am Färnseh würklich Mundart gredt wird. Als nächts: s Hörlabor, wo Si e Zürcher Stimm ghöred, sich iigwöhned und mir mässed, wie vill Si vo ere andere verstönd. Das bruucht Ufnahme, und die entstönd grad.
Schwiizerdütsch isch de Aafang, nöd s Ziel. D Methode isch nöd uf d Schwiiz zuegschnitte.
Überall uf de Wält git es Sprache und Dialekt, wo z chli sind, als dass sich en grosse Kursaabieter defür würd interessiere — und gliichziitig grad das, wo mer mues chönne, zum würklich dezueghöre. Mer cha d Amtssprach perfekt beherrsche und am Tisch trotzdem ussevor sii.
Sprachkurs folged em Markt, und de Markt folgt de Sprecherzahl. Was übrig bliibt, sind es paar Wörterbüecher, es paar Forschigskorpora wo mer nöd kommerziell dörf bruuche, und kei Ufnahme zum Üebe. Heidi isch für grad die Lücke baut.
Erwachseni wo e verwandti Sprach scho chönd, müend nöd neu aafange — si müend umlerne, was si scho händ. Das gilt für Hochdütsch und Züritüütsch grad so wie für vill anderi Paar. Drum isch bi Heidi di unterrichteti Sprach uustuuschbari Konfiguration und nöd i de Code gschribe.
Konkret heisst das: zerscht wiiteri Dütschschwiizer Dialekt, denn e Sprach usserhalb vo de Schwiiz — diselb Maschine, en andere Sprachsatz. D gredti Helfti reist mit: Jedi vo dene Sprache wird viel öfter ghört als gschribe, und für jedi gits Medie, wo niemert na Mundart und Hochsprach sortiert hät. Was mir debii lerned, schriibed mir uf.