Zum Inhalt
Heidi

Was en Computer mit Schwiizerdütsch cha

Und was er nöd cha. Da staht, was i dem Feld würklich gmässe worde isch — mit Zahle und Quelle, damit Si eusi Uussage chönd nachepüefe.

Worum s schwierig isch

Es git kei offiziälli Rächtschriibig. Es git Empfählige vo 1938, wo i de Dialektforschig brucht wärded — aber sogar gschuelti Lüüt bruuched si unterschiedlich, und fascht niemert schriibt so, wänn er ere Fründin schriibt.

Gredt wird Mundart, gschriebe wird Hochdütsch. Drum isch «uufschriibe, was gseit worde isch» da kei Transkription, sondern e Übersetzig — und genau eso isch fascht jedes System baut, wo s git.

Und es isch e chliini Sprach, was Date aagaht: di grösste öffentliche Sammlige sind es paar hundert Stund, und fascht alli sind nur für d Forschig lizenziert.

Woher d Date chömed

Di öffentliche Sammlige, wo das Feld druff staht. D Spalte «Richtig» isch di wichtigscht: si zeigt, dass fascht alles Mundart ghört und Hochdütsch schriibt.

Verstah

Wortfählerrate uf em gliiche Teschtsatz, damit d Zahle vergliichbar sind. All die Systeem schriibed Schriftdütsch — d Zahl seit, wie guet übersetzt worde isch, nöd wie guet Mundart gschriebe worde isch.

Rede

Da isch de Märt irreführend. Was als «Schwiizerdütschi Stimm» verchauft wird, isch meischtens Schwiizer Hochdütsch — di gschriebeni Sprach, vorgläse. Echti Mundart-Synthese git s fascht nur i de Forschig.

Sprachmodäll

Öb es Modäll würklich Mundart cha, oder öb das nur i de Medieamitteilig staht. «Prüeft» heisst: öpper hät s gmässe und veröffentlicht.

Was d Heidi misst, wänn Si redet

D Sprächüebig nimmt Si uf und meldet, was sich würkli mässe laat — und seit derzue, i welere Sprach gmässe worde isch. Nienert e Note vo hundert.

  • Sprächfluss

    im Dialekt

    Wo Ton gsi isch und wo nöd: Pause, wie lang die längscht gsi isch, wie vill vo de Ufnahm Si würkli gredt hend. Das bruucht kes Transkript und funktioniert drum au für e Mundart, wo niemer cha ufschriibe.

    im Code · speechkit/src/delivery.ts

  • Tempo und Läuf

    uf Schwiizer Hochdütsch

    Silbe pro Sekunde, und wie lang Si redet, bevor Si aahaltet. Flüssigkeit im Sinn vo de Forschig — wie en Gedanke uusechunnt, nöd wie guet er tönt.

    im Code · speechkit/src/spoken.ts

  • Wörter und Forme

    uf Schwiizer Hochdütsch

    Weli Wörter Si gwählt hend, prüeft a dere gliiche feschte Regellischte wie d Dialektprüefig. Nöd d Meinig vomene Modäll.

    im Code · heidi/lib/variety/check.ts

  • Grammatik

    uf Schwiizer Hochdütsch

    Kongruänz, Fäll, Verbforme. Immer nur us eme Transkript i de Sprach, wo Si würkli gredt hend — susch korrigiert mer Wörter, wo d Maschine erfunde hät.

    im Code · speechkit/src/languagetool.ts

  • Uusspraachnote

    mit Absicht nöd aabote

    Wird nöd gmacht. E Note gäg es muettersprachlichs Ideal isch es Urteil über en Mänsch, und kei bessri Erkennig würd si ehrlich mache.

    Genau demit wirbt jede Mitbewärber. Das isch d Zile, wo mir absichtlich leer laand.

Züridütsch
25.6% Wortfählerrate
Schwiizer Hochdütsch
6.4% Wortfählerrate
kei Forme beurteilt über
15%

Was das für d Heidi heisst

  • S Diktiere schriibt kei Mundart uf. Es schriibt, was Si wänd säge, i de Sprach wo Si scho chönd — genau das, was d Forschig cha.

  • D Heidi liist vor, behauptet aber nie, si redi Mundart. En Synthesizer, wo mer um Züridütsch bittet, git im beschte Fall Schwiizer Hochdütsch — drum seit d Stimm, was si isch, und schwiigt lieber, als Ihne e englischi Stimm z gä, wo Züridütsch vorliist.

  • D Dialektprüefig lauft ohni Modäll. Si isch e feschti Regelischte, kei Sprachmodäll — drum cha si nöd afange, sich öppis uusdänke.

Welles Modäll Ihne antwortet

Uselääse us de Chetti, wo d Aafrog würklich nimmt — nöd us eme Satz, wo öpper eimal ufgschriebe hät. Drum cha da kei Modäll stah, wos scho lang nüme git.

  1. groqapi.groq.com

    openai/gpt-oss-120b · openai/gpt-oss-20b · qwen/qwen3.8-27b

  2. googlegenerativelanguage.googleapis.com

    models/gemini-flash-latest · models/gemini-flash-lite-latest · models/gemma-4-31b-it

  3. openrouteropenrouter.ai

    nvidia/nemotron-3-super-120b-a12b:free · nvidia/nemotron-3.5-lightning:free · google/gemma-4-26b-a4b-it:free · cohere/north-mini-code:free · openrouter/free

  • D Reiefolg isch kei Rangliste. D Chetti isch nach Chnappheit gordnet: Wer am wenigste Kapazität hät, wird zletscht belaschtet. De erscht Iitrag isch dä mit Platz, nöd dä bescht.

  • Keis vo dene Modäll isch d Instanz für Züridütsch. Das isch s Pack. Jedi erzügti Zeile lauft dur e regelbasierti Prüefig, bevor sie öpper gseht — und die Prüefig isch sälber kei Modäll.

  • Ohni Schlüssel oder ohni Kontingänt antwortet d Route mit 503 und seit das. Sie tuet nöd so, als hät sie e Antwort.

Quelle

Üebe